🌿 Gezondheid & geluid
Normen, onderzoek, laagfrequent geluid, slagschaduw, voorzorgsprincipe.
🌳 Landschap & natuur
Nationaal Landschap, zichtbaarheid, recreatie, woonkwaliteit, toerisme.
🗳️ Democratie & inspraak
Zienswijze indienen, Woo-inzage, klankbordgroep, participatie 50%.
⚖️ Juridisch & procedure
MER, planMER, omgevingsvergunning, bezwaar, beroep, EU-recht.
Brieven & Standpunten
Officiële brieven van STNOT aan politici en overheden, zienswijzen, position papers en standpuntdocumenten.
- Aanvullende zienswijze STNOT bij Windpark De Lutte (2023)
- Analyse: burgers van De Lutte worden misleid over Windpark De Lutte (18 januari 2024)
- Brief aan de Staten-Generaal over conflictsituatie industriële windturbines (17 mei 2024)
- Brief aan minister: rijksverantwoordelijkheid bij plaatsing windturbines aan de landsgrens (28 januari 2026)
- Juridische analyse: mogelijkheden planMER en kort geding in Overijssel (2024)
- Presentatie voor Provinciale Staten: inspraak op windbeleid is een farce (18 september 2024)
- Raad van State-procedure Windpark IJsselwind (Eefde-West): stap voor stap naar gerechtigheid (februari 2026)
- Rijksverantwoordelijkheid bij grensoverschrijdende windturbines: oproep tot ingrijpen (2025)
Essays & Analyses
Essays, opiniestukken en achtergrondanalyses door STNOT-auteurs en onafhankelijke experts.
Gezondheid & Leefomgeving
Wetenschappelijke rapporten, RIVM-publicaties en onderzoeken over gezondheidseffecten en milieurisico's van industriële windturbines.
- Analyse: misleidende voorlichting over gezondheidseffecten windturbines door RIVM en GGD (april 2025)
- Internationaal onderzoek: "Turbine sickness" — hoe ver is veilig? EN (2023)
- Interne overheidsmails: luchtstromen, SF6 en blade-erosie in de NRD (WOO-document) (maart 2023)
- Reactie op GGD-rapport over composiet rotorbladen van industriële windturbines (2024)
- RIVM-rapport: chemische stoffen bij windturbines op zee (2023)
- RIVM-rapport: eerste inzicht in emissies van chemische stoffen bij windturbines op land (2023)
- Windwiki: zienswijze gezondheidsonderzoek windturbines (NRD planMER leefomgeving) (februari 2022)
- WOO-document: bevestiging hoog risico voor fauna in zoekgebied windpark (april 2022)
- WOO-document: migratieroute vleermuizen Dinkel loopt door zoekgebied windpark (2022)
- Zienswijze milieunormen: 11 kernvragen aan het Ministerie van I&W (20 november 2023)
Grensoverschrijdende situatie
Documenten over de grensoverschrijdende windturbineproblematiek langs de Nederlands-Duitse grens, inclusief internationale klachten en Duitstalige correspondentie.
- Brief aan Landkreis en Niedersächsisches Ministerium: onrechtmatige weigering inzage dossier DE (24 januari 2026)
- Correspondentie met Niedersächsisches Ministerium für Wirtschaft (Hannover) DE (2025)
- Formeel bezwaar (Einspruch) STNOT bij Duitse autoriteiten — Landkreis Grafschaft Bentheim DE (8 januari 2025)
- Klacht bij Aarhus Convention Compliance Committee: windturbineproject Holt und Haar (Duitsland) EN (27 januari 2026)
- WOO-document: besluit Gedeputeerde Staten over grondverkoop (gescand) (2022-2023)
- WOO-document: interne vraag over grensoverschrijdende pilot (gescand) (2022-2023)
Materialen & Chemie
Onderzoeken naar chemische stoffen (Bisfenol A, microplastics) die vrijkomen bij slijtage van windturbinebladen.
- Bisfenol A-verlies uit windturbinebladen: wetenschappelijke analyse (2024)
- Huntsman: productinformatie Bisfenol A-epoxyhars (externe referentie) EN (2023)
- Persbericht: zorgen om Bisfenol A in Flevolandse wateren door windmolenslijtage (7 maart 2023)
- Wordt Bisfenol A de PFAS van de windsector? (Engelstalige analyse) EN (2023)
Wet- & Regelgeving
Juridische analyses, MER-adviezen, participatieplannen, juridische procedures en wettelijke normering voor windturbines.
- Commissie m.e.r.: advies reikwijdte en detailniveau MER Windpark De Lutte (6 september 2023)
- Commissie m.e.r.: toetsingsadvies OER Provinciaal Programma Energie Overijssel (17 april 2024)
- Commissie m.e.r.: voorlopig toetsingsadvies nationale windturbinebepalingen leefomgeving (24 januari 2024)
- Definitief participatieplan Windpark De Lutte (2023)
- Nota van Antwoord op zienswijzen: Participatieplan en NRD Windpark De Lutte (25 oktober 2023)
- Pondera Consult: analyse nieuwe normen wind op land ('the devil is in the details') (13 oktober 2023)
- Presentatie Provincie Overijssel over windbeleid — september 2024 (september 2024)
- Quickscan: juridische analyse landelijke regels financiële participatie hernieuwbare energie (Min. EZK) (14 juli 2023)
- Unicum: bewoners winnen rechtszaak tegen windmolens bij de Raad van State (2021) (mei 2021)
Veelgestelde vragen
Gezondheid & geluid
Er is in Nederland geen wettelijk vastgelegde minimumafstand in meters. Het geluidsniveau is wel gereguleerd: de norm is 47 dB(A) jaargemiddeld windturbinegeluid bij woningen (Activiteitenbesluit milieubeheer). STNOT pleit voor herziening van deze normen op basis van nieuw internationaal onderzoek. Naar verwachting worden er in de zomer van 2026 nieuwe afstandsnormen bepaald.
Bronnen: Activiteitenbesluit milieubeheer; Informatiebulletin OWN (april 2024)
Windturbines produceren laagfrequent geluid (geluid onder circa 200 Hz). Dit type geluid is met standaard meetmethoden moeilijker te registreren. Internationaal onderzoek laat zien dat laagfrequent geluid gezondheidsklachten kan veroorzaken, ook bij niveaus die onder de huidige normen vallen.
Bronnen: Reactie STNOT op Tubantia-artikel (dec 2024); WHO Guidelines for Community Noise
Slagschaduw ontstaat wanneer de draaiende wieken van een windturbine perioden van licht en schaduw veroorzaken. Blootstelling van meer dan 30 uur per jaar of 30 minuten per dag wordt als belastend beschouwd. De grenswaarden zijn opgenomen in het Activiteitenbesluit milieubeheer.
Bron: Activiteitenbesluit milieubeheer; Kennisplatform Wind op Land
Democratie & inspraak
Een zienswijze is een formele schriftelijke reactie op een (ontwerp-)besluit van een overheid. Je kunt een zienswijze indienen zodra een plan ter inzage ligt. Het is een wettelijk recht. STNOT helpt omwonenden bij het formuleren van zienswijzen — neem contact op via de contactpagina.
Bron: Wet algemene bepalingen omgevingsrecht; Omgevingswet
RES staat voor Regionale Energiestrategie: plan van een energieregio voor de opwekking van duurzame energie. PPE staat voor Provinciaal Programma Energiestrategie: het provinciale kader van Overijssel dat aangeeft welke energieprojecten worden ondersteund.
Bronnen: RES Twente; Provincie Overijssel
Nee. STNOT erkent het belang van de energietransitie. De inzet is gericht op zorgvuldige afweging: welke energieopties hebben het beste klimaateffect met de minste impact op omwonenden en landschap? STNOT pleit expliciet voor meer zonne-energie op daken als alternatief. Daarnaast beschouwt STNOT (kleinschalige) kernenergie via SMR (Small Modular Reactors) als een duurzaam en geschikt alternatief.
Via de Wet open overheid (Woo) kun je overheidsdocumenten opvragen. Denk aan correspondentie over windprojecten, vergadernotulen, ambtelijke adviezen en vergunningsaanvragen. STNOT maakt actief gebruik van Woo-verzoeken om besluitvormingsprocessen rondom windbeleid inzichtelijk te maken.
Bron: Wet open overheid (Woo)
Begrippenlijst
RES
Regionale Energiestrategie: plan van een energieregio voor duurzame opwekking.
PPE
Provinciaal Programma Energiestrategie: het provinciale kader van Overijssel.
MER / planMER
Milieueffectrapportage voor een project (MER) of plan/programma (planMER).
Slagschaduw
Schaduw van draaiende windturbinebladen; grenswaarden in Activiteitenbesluit milieubeheer.
Tiphoogte
Maximale hoogte van een windturbine, gemeten tot het uiteinde van het blad.
Woo
Wet open overheid: recht om overheidsdocumenten op te vragen en in te zien.
SMR
Small Modular Reactor: kleinschalige kernreactor als duurzame energiebron.
Traktaat van Meppen
Historisch grensbehandelingsverdrag (NL-DE) dat van invloed is op windplannen in het grensgebied.